Солтүстік Тянь-Шаньның асқақ шыңдарына көз салсаңыз, аспанмен тілдескен мұзарт таулар мен әсем табиғат әлемі алдыңыздан шығады. Осы биіктік пен сұлулықтың жүрегінде табиғаттың қазынасын мәңгі сақтап келе жатқан ерекше мекен бар – ол Алматы мемлекеттік табиғи қорығы, деп хабарлайды infotabigat.kz.
Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәлім еткеніндей, бұл қорық 1931 жылы құрылған. Содан бері ол табиғаттың байлығын, өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлілігін, қарлы шыңдар мен мөлдір бұлақтардың көркін өз қалпында қорғап келеді. Алматы қорығы – тек қана табиғатты қорғау аумағы емес, бұл – ата-бабадан қалған асыл аманат, болашақ ұрпаққа жолданған табиғат сыйы.
Қорықтың аумағы – 71 700 гектар. Биіктік 1200 метрден басталып, Талғар шыңына дейін, яғни 5017 метрге дейін көтеріледі. Ауданда 160 мұздық бар, оның ішінде Корженевский, Шокальский және Богатырь мұздықтары. Осы мұздықтардан бастау алған көшпелі өзендер – Талғар, Есік, Шелек – тау шатқалдарына қарай ағып кетеді.
Шатқалдардың ішінде жасырынған әсем көлдер бар – Есік, Бозкөл, Ақкөл, Мұзкөл. Әсіресе Есік көлі мөлдір суымен және табиғи әсемдігімен ерекшеленеді.
Табиғат қорығы барлық биіктік белдеулерді қамтиды. Төменде – жапырақты ормандар, одан жоғары – шыршалы ормандар, кейін – альп‑және субальп шалғындар, ең соңында – мәңгі қар басқан тас шыңдар. Әр белдеу – өзінше бір әлем, өзінше бір тіршілік мекені.
Өсімдік әлемі таң қалдырады: 1440‑тан астам өсімдік түрі, олардың 29‑ы Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Солардың қатарында – Островский тюльпаны, Альберт ирисі, Недзвецкий алма ағашы және аңызға айналған Сиверс алма ағашы – қазіргі алма сорттарының ата‑бабасы. Осы өңірде 14 реликт және 18 эндемик өсімдік түрі сақталған – олар тек осы жерде кездеседі, әлемнің басқа бөлігінде жоқ.
Жануарлар дүниесі де алуан түрлі. Қорықта 1100‑ден астам жануар түрі мекендейді, олардың ішінде – 41 сүтқоректі түрі, оның төртеуі Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген: Қайсарлықтың иесі – қар барысы, Тянь-Шань қоңыр аюы, Түркістан сілеусіні мен тас сусары осы өңірдің асқақ табиғатын толықтырады. Таутекелер тік шыңдарды еркін кезсе, еліктер мен маралдар жасыл алқаптарды сәндейді.
Құстар әлемі – қорықтың әуезді үні. Мұнда 177 құс түрі бар, оның 12-сі Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Олардың ішінде – беркут, сақалтай, орақтұмсық және көк құс бар. Қорықта мекендейтін 2000-ға жуық жәндік түрі – көбелектер, қоңыздар, аралар мен құмырсқалар – экожүйедегі тіршіліктің нәзік тепе-теңдігін сақтауға ықпал етеді.
2020 жылы Алматы мемлекеттік табиғи қорығы өзінің бірегей рельефі, əсем табиғаты мен бай биоəртүрлілігінің арқасында ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік биосфералық қорықтары қатарына енді. Бұл – қазақстандық табиғаттың әлемдік деңгейде мойындалған асыл қазынасы.
Алматы қорығы – асқақ шыңдар әуені, мөлдір көлдер жыры, орман мен даланың табиғи үндестігі. Ол – табиғаттың жүрегінен туған мәңгілік ән, халқымыздың болашаққа қалдырған аманаты.