2026 жылы өтетін Өңірлік экологиялық саммит қарсаңында Климаттың өзгеруі және жасыл энергетика бойынша Орталық Азияға арналған Жобалық офисі (CACF) Қырғыз Республикасындағы экологиялық жағдайды кешенді талдады, деп хабарлайды infotabigat.kz.
Өлкенің көлемі бойынша өңірде төртінші орын алатын Қырғызстан да көрші мемлекеттер секілді бірқатар өзекті мәселемен бетпе-бет келіп отыр: Бішкектегі тұманды түтін, қауіпті қалдықтардың жиналуы, мұздықтардың жедел еруі, су ресурстарының тиімсіз пайдаланылуы, табиғи экожүйелердің деградациясы және табиғи апаттар қаупінің артуы.
Қыс мезгілінде Қырғызстан астанасы Бішкек әлемдегі ауа сапасы ең нашар 10 қаланың қатарына жиі кіреді. Бұл бірнеше факторға байланысты: географиялық орналасуы (инверсия әсері), жеке сектор мен ТЭЦ-тің көмір пайдалануы (шығарындылардың 60%-дан астамы), автокөлік санының өсуі және сәйкесінше шығарынды газдарының артуы.
Республикадағы тағы бір маңызды проблема – өндірістік және тұрмыстық қалдықтар. Елде 92 арнайы қойма бар, онда тау-кен өндірісінен қалған 250 млн текше метрден астам улы және радиоактивті қалдық сақталады. Бұл қоймалар экология мен жер асты суларына қауіп төндіруі мүмкін.
Бұған қоса, Қырғызстанда қоқыс жинау және қайта өңдеу жүйесі тиімсіз. Қатты тұрмыстық қалдықтар полигондары (мысалы, Бішкекте) толып кеткен және экологиялық талаптарға сәйкес келмейді.
Су ресурстарының азаюы мен ластануы да алаңдаушылық тудырады. Жаһандық жылыну мұздықтардың еруіне алып келеді. Сонымен қатар, су нысандары өнеркәсіптік және ауылшаруашылығы ағындыларымен ластануда, ал республикадағы тазарту құрылыстары қатты тозған.
Жайылымдарды ұтымсыз пайдалану, ормандарды кесу, топырақ эрозиясы және шөлдену экожүйелердің деградациясына және биоалуантүрліліктің жойылуына алып келуде, бұл табиғи апаттар қаупін күшейтеді.
Қырғызстан жер сілкіністеріне, көшкіндерге, су тасқындарына және басқа да табиғи апаттарға өте бейім. Климаттың өзгеруіне байланысты соңғы жылдары республикада сел, бұршақ, үсік және құрғақшылық жиілеген, олар аграрлық секторға теріс әсер етеді. 2025 жылғы жаздың аптап ыстығы экономиканы қиын жағдайға қалдырып, дәнді дақылдар өнімділігінің 14,2%-ға төмендеуіне әкелді.
Экономикалық қиындықтар мемлекеттің қоршаған ортаны қорғау шараларын толық көлемде қаржыландыру мүмкіндігін шектейді.
Бұған дейін хабарланғандай, 2026 жылғы 22–24 сәуірде Астанада Орталық Азия елдерінің проблемалары мен оларды шешу жолдары талқыланатын Өңірлік экологиялық саммит өтеді.